ТРАМП "АМЕРИКАНЫ АЗАТ ЕТУ КҮНІН" ЖАРИЯЛАДЫ
АҚШ президенті Дональд Трамп 2 сәуірді "Американы азат ету" күні деп жариялап, АҚШ-қа импортталатын тауар түрлеріне өткен ғасырдан бері болып көрмеген жаппай баж салығын салатынын мәлімдеді. Еуроодақ пен Қытай "жауап беруге дайын" екенін айтып, тарифті біржақты көтеру мәселені шешпейтінін ескертті.
Трамп ұлттық қауіпсіздікке төнетін қауіп-қатерлер қатарына АҚШ-тың сауда дефицитін де қосты. Соны негізге алған президент елдің "егемендігін қорғау, ұлттық және экономикалық қауіпсіздігін нығайту, бәсекелестік қабілетін көтеру" үшін төтенше жағдай жариялап, баж салығын Конгрестің мақұлдауынсыз, өз жарлығымен енгізді. АҚШ заңы төтенше жағдай кезінде президентке кезек күттірмейтін маңызды мәселелер бойынша шешімді өз жарлығымен қабылдауға өкілеттік береді.
Базалық тариф 10 пайызды құрайды, алайда көптеген елдер үшін бұл көрсеткіш жоғары. Мысалы, Қытайдан келетін тауарларға – 34%, Еуропа одағы елдеріне – 20%, Швейцарияға – 31%, Ұлыбритания – 10%, Израиль – 17%, Қазақстанға – 27% болды.
Аталған тізімде Ресей жоқ. АҚШ-тың сыртқы саудасында Ресейдің үлесі өте аз. Ол тіпті АҚШ-тың алғашқы 25 сауда серіктестерінің тізіміне енбеген.
2024 жылы Ресей мен АҚШ арасындағы тауар айналымы $3,5 млрд болған. Бұл 1992 жылдан бергі ең төменгі көрсеткіш. Сауда құрылымына негізінен санкцияға енбейтін тауарлар енеді: ресейлік тыңайтқыш, ядролық отын мен платина тобына жататын металдар.
Трамп сауда тосқауылдары барлық "дос" және "достық ниеті жоқ" елдерді оған сауда немесе аумақтық тұрғыда жеңілдік жасауға мәжбүр етеді деп санайды.
"Бүгін – азат ету күні, – деді Трамп 2 сәуірде Ақ үйде сөйлеген сөзінде. – Бұл Америка тарихындағы ең маңызды күндердің бірі, Американың экономикалық тәуелсіздігінің декларациясы".
Президент Трамп Американы қайтадан ұлы әрі дәулетті елге айналдыруға уәде етті.
АҚШ – әлемдегі ең ірі экономика және бәрі онымен сауда жасағысы келеді. Трамп Американың сауда серіктестері пайда көріп отыр, өйткені олар АҚШ-қа көбірек тауар сатып, өзіне аз тауар алады және олардың тарифтері Америкадағыдан жоғары деп санайды.
Сәрсенбі күні ол "бүгінгі қадам жағдайды теңестіруге арналған" деді. Десе де, экономистер тарифтерді енгізуден барлығы ұтылатынын, соның ішінде америкалықтар да – елде импорт тауарлар ғана емес, барлық тауар қымбаттайтынын ескертіп жатыр.
АҚШ-тың сауда серіктестері де міндетті түрде "салыққа салықпен" жауап беретінін, ал соның салдарынан дүниежүзілік сауда жүйесі зардап шегіп, бүкіл әлем бойынша азаматтардың әл-ауқаты бәсеңдейтінін айтып отыр.
АҚШ ШЕШІМІНЕ ӘЛЕМДЕГІ РЕАКЦИЯ
Еурокомиссия жетекшісі Урсула фон дер Ляйен АҚШ президенті Дональд Трамп енгізген баж салықтарына Еуропа "жауап беруге әзір" деп мәлімдеді.
"АҚШ жариялаған ауқымды тарифтер бүкіл әлемдегі бизнес пен тұтынушыларға ауыр соққы болады. Еуропа жауап беруге дайын. Біз әрқашан өз мүддеміз бен құндылықтарымызды қорғаймыз. Біз сонымен бірге ынтымақтастыққа да дайынбыз. Текетірестен келіссөзге көшуге ынталымыз", – деп жазды Урсула фон дер Ляйен X желісінде.
Сонымен бірге ол АҚШ президентінің кейбіреулер ғаламдық сауда жүйесіндегі кемшіліктерден "әділетсіз" пайда көреді деген пікірмен келісетіндігін жеткізді. Дегенмен, оның ойынша, жаңа тариф енгізу жағдайды түзей алмайды.
Еурокомиссия жетекшісі Еуроодақ болат пен алюминийге енгізілген тарифтерге байланысты АҚШ-қа жауап шараларын әзірлеп болды және "келіссөз сәтсіз болған жағдайда өз мүдделері мен бизнесін қорғау" үшін қарымта шаралар әзірлеуді жалғастырады деді.
Пекин де АҚШ енгізген салыққа жауап ретінде "қатаң шара" қабылдауға дайындалып жатқанын мәлімдеді.
Қытайдың сауда министрлігінің баспасөз қызметі АҚШ-тың "субъективті және біржақты бағалауға негізделген" тарифтері халықаралық сауда ережелеріне қайшы және тиісті тараптардың заңды құқықтары мен мүдделеріне елеулі зиян келтіретінін айтып, АҚШ әдетіне басып "біржақты түрде сес көрсетіп отыр" деп мәлімдеді.
Қытай АҚШ-ты тарифті "тез арада алып тастауға" және "сауда серіктестерімен келіспеушіліктерді тең диалог арқылы дұрыс шешуге" үндеді.
ПІКІРЛЕР